Een familiecultuur op school voelt warm en veilig. Collega’s steunen elkaar, vieren successen en vormen een hechte gemeenschap. Maar zonder duidelijke grenzen leidt die cultuur gemakkelijk tot vrijblijvendheid. In dit artikel lees je waarom meedogenloos collegiaal zijn nodig is om de balans tussen familiecultuur en professionaliteit te bewaken.
Familiecultuur op school
Familiecultuur en collegialiteit zijn nauw met elkaar verweven. Een vriendelijke werkomgeving, leidinggevenden die als mentor optreden, loyaliteit en aandacht voor elkaar: het zijn kenmerken van een familiecultuur. Die eigenschappen helpen mensen zich te ontwikkelen en scheppen een omgeving waarin belangrijke voorwaarden voor leren vervuld zijn. Ontbreken die voorwaarden, dan merk je dat vaak direct, zowel in de klas als in het team.
De rol van collegialiteit
Luc Stevens zei tijdens een lezing in 2011: “Wij zijn opgeleid tot leraren, niet tot collega’s. Maar wij zijn beide net zoveel.” De kwaliteit van de onderlinge relaties in een team vertaalt zich rechtstreeks naar de kwaliteit van de school. Een goede samenwerkingscultuur met zowel familiaire als professionele kenmerken is een voorwaarde voor goed onderwijs.
Relaties ontwikkelen
Als de opbrengsten van de school een gezamenlijk resultaat zijn, loont het om te investeren in de kwaliteit van de contacten binnen het team. Werken aan relaties met collega’s is een must, en collega zijn is een vak. De school is een omgeving waarin de verwachtingen hoog en de verantwoordelijkheden groot zijn. Teamleden die samenwerken rond de praktijk van het lesgeven en dagelijks belangrijke beslissingen nemen over het leren van kinderen, zorgen voor beter onderwijs. Dat is meedogenloos collegiaal zijn in de praktijk.
Collegialiteit in de praktijk
Teamleden die samenwerken bereiken meer dan wanneer ze dat niet doen. Dat klinkt logisch, maar is niet vanzelfsprekend. Vergaderingen gaan niet altijd over het leren van leerlingen, of er is te weinig aandacht voor vertrouwen tussen teamleden. Conflicten worden soms vermeden en over de lespraktijk wordt niet vanzelf uitgewisseld. Teamleden die nadenken over wat ze in hun groep doen op basis van het collectieve werk van het team, worden wederzijds afhankelijk, maar ook samen eigenaar van het leren van alle leerlingen.
Meedogenloos collegiaal
In een organisatie met een te sterke familiecultuur gaan collega’s elkaar uit de weg zodra er een conflict dreigt. Dat staat de ontwikkeling van collega’s in de weg. Elkaar echt helpen lukt juist door met elkaar te praten over de onderwerpen die ertoe doen. Wees daarom meedogenloos in het versterken van elkaar als collega’s. Wees meedogenloos collegiaal. Dat is goed voor onze kinderen.
Hoe professioneel is jullie cultuur?
Wil je weten waar jouw team staat tussen familiecultuur en professionele cultuur? Met het onderzoek professionele cultuur van Onderwijsbouwers krijg je daar een eerlijk beeld van, inclusief advies over de volgende stap.
