Het waarderingskader bij sollicitaties blijft in het onderwijs opvallend vaak onbesproken. In de meeste procedures gaat het over ervaring, uitstraling en de klik met het team. Over het kader waarmee de Inspectie van het Onderwijs de kwaliteit van scholen beoordeelt, hoor je zelden iets. Toch is dat kader niet zomaar een lijst met indicatoren. Het is de vertaling van de wettelijke opdracht die elke school heeft. Wie schoolkwaliteit serieus neemt, kan er daarom niet omheen. Toch merken we dat kennis ervan ook bij sleutelfuncties niet vanzelfsprekend is. En dat is een probleem. Niet omdat het waarderingskader een verplicht nummer is, maar omdat het antwoord geeft op de belangrijkste vraag die een school zichzelf kan stellen: wat hebben wij nu nodig?
Het waarderingskader bij sollicitaties als kwaliteitskompas
Regelmatig krijgen we de vraag waarom het waarderingskader niet standaard in het pabo-curriculum zit. Een terechte vraag. Als het kader beschrijft wat goed onderwijs moet regelen, waarom leren startende professionals dat dan niet vanzelf? Je kunt zelfs stellen dat het voor iedereen in de school relevant is, van leerkracht tot bestuurder. Bewust besluiten om iets niet te organiseren wat het waarderingskader voorschrijft, is simpelweg geen optie. Toch zien we in de praktijk dat veel professionals zich afhankelijk maken van de schoolleider. “Inspectiebezoek? Dat regelt de directeur wel.” Maar zodra je zicht krijgt op de kwaliteit van de school, wordt één ding duidelijk: schoolkwaliteit is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. De schoolleiding is het mechanisme dat die verantwoordelijkheid vormgeeft.
Scherp kijken naar kwaliteit maakt de vraag aan de nieuwe schoolleider zichtbaar
Wie het waarderingskader kent, weet dat het niet om bureaucratie draait. Het draait om drie kernvragen die de kern van goed onderwijs raken: leren de leerlingen genoeg, krijgen ze goed les en zijn ze veilig? Binnen het kader zijn enkele standaarden daarbij essentieel: OR1, OP2, OP3 en VS1. Zij vormen de basis waarop elke school wordt beoordeeld en vertellen precies wat een school moet borgen voordat er überhaupt sprake kan zijn van ontwikkelen of excelleren.
Precies hier wordt het waarderingskader bij sollicitaties interessant. Want zodra je weet waar de school staat, wat wel en niet op orde is en welke kwaliteitsrisico’s zichtbaar zijn, kun je niet langer zoeken naar een algemeen “professioneel profiel”. Je zoekt dan een schoolleider die exact past op de ontwikkelvraag die uit de kwaliteit naar voren komt. Daarbij helpt het om leiderschap niet als containerbegrip te gebruiken. Het woord zegt pas iets als je het vertaalt naar concreet gedrag dat bij deze school en deze opgave past. Dat is de kracht van inzicht in het waarderingskader: het maakt van een vage zoektocht een precisietaak.
Het risico van te weinig kennis
Ondanks het belang van dit inzicht, zien we nog vaak dat cruciale functionarissen nauwelijks kennis hebben van het waarderingskader. Tijdens een procedure voor een kwaliteitscoördinator van een stichting met meer dan twintig scholen kregen we op de vraag “Wat weet je van het waarderingskader?” ooit als antwoord: “Euh, daar moet ik nog eens induiken.” Dat is niet alleen naïef, het is riskant. Een kwaliteitscoördinator die het kader niet kent, kan niet zinvol klankborden met schoolleiders, geen onderwijskwaliteit analyseren, geen ontwikkelprioriteiten benoemen en niet strategisch adviseren. En vooral: hij of zij ziet niet wat dit betekent voor de opgave van de schoolleiding.
Voor directeuren geldt hetzelfde. Een directeur die niet scherp heeft wat OP2 en OP3 vertellen, standaarden die bijna volledig over het handelen van leraren gaan, mist zicht op het hart van de schoolkwaliteit. Zonder dat inzicht kan niemand effectief sturen.
Van waarderen naar werven
Breng je de kwaliteit van een school helder in beeld, dan wordt elke wervings- of sollicitatieprocedure eerlijker én doelgerichter. Je selecteert dan niet op charisma, ervaring of voorkeuren, maar op relevantie voor de kwaliteitsopgave. Kort gezegd: een school die haar waarderingskader niet kent, weet niet welke schoolleider ze nodig heeft. En andersom: wie het waarderingskader wél begrijpt, weet precies welk type directeur de school vooruithelpt. Daarom zou kennis van het waarderingskader bij sollicitaties geen luxe moeten zijn, maar een basiseis. Voor schoolleiders, ib’ers, kwaliteitscoördinatoren en bestuurders, en eigenlijk voor het hele team. Want je kunt pas gericht zoeken naar een nieuwe schoolleider als je begrijpt waar de kwaliteit staat.
De serie Van kwaliteit naar de juiste schoolleider
Dit artikel is deel 1 van een driedelige serie over werven en selecteren op basis van de kwaliteitsopgave van de school.
- Deel 1: het waarderingskader bij sollicitaties (dit artikel)
- Deel 2: van leiderschapsvraag naar gedrag
- Deel 3: de STARRT-methodiek
Zelf aan de slag met het waarderingskader bij sollicitaties?
Wil je een wervings- en selectieprocedure die begint bij de kwaliteit van jouw school? Bij Onderwijsbouwers vertalen we het waarderingskader naar een scherp profiel en gedragsgerichte gesprekken. Bekijk wat we voor je kunnen doen op de pagina werving en selectie in het onderwijs of lees hoe je met de KaderKracht-training zelf grip krijgt op het waarderingskader.
