Onderdeel van onze screening is een ontwikkelassessment. Het begrip assessment is net als het woord kleding: een verzamelwoord dat te weinig zegt over wat het is, en dat daardoor te pas en te onpas wordt gebruikt. In dit artikel geef ik meer zicht op de verschillende soorten assessments, in de hoop dat er wat meer nuance ontstaat.
Wat is een assessment en welke soorten assessments zijn er?
De term assessment komt uit het Engels en betekent taxatie of beoordeling. In de context van mens en werk kun je een assessment omschrijven als een onderzoek om meer zicht te krijgen op wie iemand is en welke werksituatie bij iemand past. Grofweg zijn er drie soorten assessments.
Het loopbaanassessment
Een loopbaanassessment is een onderzoek waarmee je probeert te achterhalen wie iemand is, welke werksituaties bij iemand passen en soms ook of de huidige werksituatie nog past. Het wordt vaak ingezet als werknemers vastlopen in hun werk, niet goed weten welk werk bij hen past of niet kunnen aarden op hun werkplek, maar ook niet precies weten wat ze wél willen. Met opdrachten en gesprekken wordt gekeken naar het werkverleden, waar je nu staat, je drijfveren en je verlangens voor de toekomst, onderbouwd met persoonlijkheids-, drijfveren- en interessetests. Het resultaat is een advies, soms met praktische ondersteuning, zoals begeleiding naar nieuw werk. In het onderwijs is het loopbaanassessment een goed instrument bij re-integratie tweede spoor, outplacement of open loopbaanvragen.
Het selectie- of geschiktheidsassessment
De naam zegt het al: dit assessment wordt ingezet om te selecteren en te bepalen of iemand geschikt is voor een functie of rol, meestal aan het einde van een sollicitatieprocedure. Soms hangt de aanstelling van de uitslag af. Er wordt gekeken in hoeverre een kandidaat de vooraf vastgestelde competenties beheerst, vaak afgezet tegen hoe goed die competenties passen bij het ontwikkelpotentieel van de kandidaat. Het verschil tussen beheersing en passendheid laat zien hoeveel energie het de kandidaat kost om bepaald gedrag op voldoende niveau eigen te maken. Deze assessments combineren meestal psychologische tests, simulaties zoals rollenspelen en interviews, en eindigen met een oordeel: geschikt of niet geschikt, dat met de opdrachtgever wordt gedeeld.
Alle critici ten spijt heeft een goed uitgevoerd selectie-assessment een duidelijk voorspellende waarde voor succes in een nieuwe baan. De indrukken zijn niet allesbepalend, maar ze scherpen de waarneming van de selectiecommissie aan en voorkomen een te subjectieve oordeelsvorming.
Het ontwikkelassessment
Dit assessment richt zich op ontwikkelmogelijkheden, meestal specifiek op competenties of rollen binnen de schoolorganisatie. Hoe goed passen bepaalde competenties bij iemand en hoe breed is de basis om bepaald gedrag te ontwikkelen? Met interviews en tests worden karakter, cognitieve capaciteiten en drijfveren gemeten. Waar een selectie-assessment eindigt met een oordeel, is een ontwikkelassessment gericht op ontwikkeling: wat past bij je en wat niet, welke talenten heb je en hoe zou je beter kunnen functioneren? Het resultaat is een advies voor de toekomst, dat ook kan gaan over hoe goed een functie bij iemand past. Ons eigen assessment is zo’n ontwikkelassessment.
Veelgehoorde misverstanden over soorten assessments
Allereerst het woord zelf. Assessment is een verzamelnaam en geen beschermd begrip. Iedereen die pretendeert iets van gedrag of persoonlijkheid te meten, mag het een assessment noemen, waardoor de echte functie en betekenis vervagen. Let dus goed op wat iemand bedoelt als hij of zij over een assessment spreekt. Alleen tests afnemen en daar een oordeel aan ophangen: niet doen. Dan het verschil tussen een geschiktheids- en een ontwikkelassessment. Veel assessoren leggen dat niet goed uit, de gemiddelde kandidaat kent het verschil niet, en zo ontstaat verwarring over verwachtingen, met negatieve ervaringen als gevolg. Er zijn ook aanbieders die de twee door elkaar halen: je denkt in een onderzoek te zitten naar waar je talenten liggen, en je wordt gewoon beoordeeld. Vraag daarom goed door naar wat een assessment oplevert, en vraag desnoods een voorbeeldrapportage op.
“Er komt uit wat je erin stopt”
Ik denk dat assessments wel degelijk inzicht geven. Veel staat of valt met de kwaliteit van de instrumenten en van de assessoren. Vraag naar de ervaring van de assessor, zowel in het vakgebied als met de onderwijsdoelgroep. Vraag naar de betrouwbaarheid en validiteit van de instrumenten en hoe die zijn gemeten, en zoek desnoods zelf reviews op.
“Een test doet geen recht aan wie ik ben”
Klopt. Er is altijd een zekere subjectiviteit, een momentopname en interpretatie. Daarom is het ontzettend belangrijk om je niet blind te staren op de uitslagen, maar ze uit te vragen en herkenning te zoeken. Een kennismakingsgesprek, het doorspreken van het cv: alles wat langskomt zegt iets over wie iemand is. De kwaliteit van de assessor is daarbij fundamenteel. Die moet kunnen uitleggen wat de test pretendeert te meten; kennis van de testtaal is een wezenlijk onderdeel van een assessment. Assessor zijn is een vak, en niet iets wat je leert op een eendaagse licentietraining voor een test. Wij ontmoeten in onze terugkoppelingen veel herkenning, en waar die ontbreekt, zoeken we samen naar wat de persoon wél goed duidt.
Vraag een assessor vooraf wat hij of zij doet als jij je niet in de uitslag herkent. Een goede assessor weet dat uitslagen lang niet altijd kloppen, en dat doorvragen en puzzelen de enige manier is om daarachter te komen.
“Assessments zijn flauwekul”
Dat is dezelfde zin als “kleding is lelijk”. Het hangt ervan af welke kleding je bedoelt, en op welk moment je die aantrekt. Elke discussie zonder die nuance getuigt van gebrek aan kennis. De juiste vraag stellen geeft het juiste inzicht. Sommige assessments zijn in bepaalde situaties heel geschikt, andere juist niet. Een e-assessment is prima voor een loopbaan- of ontwikkelassessment, maar minder geschikt als geschiktheidsassessment. Vraag het bureau of de assessor om de werkwijze te motiveren. Dan ontdek je vanzelf of er meerdere methodieken voor verschillende situaties worden gebruikt, en waarom het op de voorgestelde manier gebeurt.
Conclusie
Begrijp allereerst wat een assessment is en wat niet. Er zijn verschillende soorten assessments. Bij elk assessment moet aan het begin duidelijk zijn wat de vraag is, welke methodieken passen en welke tests worden gebruikt. Fundamenteel zijn een goed testinstrumentarium en een goede assessor die dat instrumentarium door en door kent.
Welk assessment past bij jouw vraag?
Bekijk de assessments van Onderwijsbouwers: het ontwikkelassessment, het e-assessment en het loopbaanassessment. Twijfel je welk assessment bij jouw vraag past? Neem contact op, dan denken we mee.
