Weg met de bureaus in het onderwijs! Het klinkt als een strijdkreet, en voor een deel is het dat ook. Maar lees even verder, want de discussie verdient meer nuance dan ze meestal krijgt.
Het probleem
Er is een tekort aan leerkrachten, directeuren en ib’ers, in die volgorde van ernst. Een groot tekort aan leerkrachten, een kleiner tekort aan directeuren en een nog kleiner tekort aan ib’ers. Uitzendbureaus springen daar gretig op in en bieden onderwijspersoneel aan tegen absurd hoge tarieven.
Balans in de discussie
Laatst had ik een conflict met mijn vrouw, over het opruimen van mijn autosleutels als ik thuiskom. In ons hele leven een betrekkelijk klein ding. Toch kan zo’n klein conflict immense vormen aannemen als we het groter laten worden dan nodig en het gesprek niet gaat waarover het moet gaan. Ik wil het lerarentekort en de werkdruk daar absoluut niet mee vergelijken, want bijna alle vergelijkingen gaan mank. Maar er zit wel een parallel in hoe groot en onzorgvuldig gesprekken worden als de emotie de overhand neemt. Ik vind delen van deze discussie uit balans, en terwijl ik dit schrijf weet ik dat ik dat heel goed moet uitleggen, omdat anders iedereen over me heen valt. Dat toont op zichzelf de juistheid van de vorige zinnen aan.
Wat gaat er fout?
Laat ik beginnen met de uitzendbureaus die leerkrachten uit de markt weglokken met hoge beloningen en lage werkdruk. Los van het feit dat zij iets doen wat het onderwijsveld en het ministerie blijkbaar niet voor elkaar krijgen, vind ik het maatschappelijk onverantwoord. Het vragen van enorm hoge tarieven voor diezelfde interimleerkrachten voelt als een extra schop tegen het zere been. Strikt commercieel is het een briljante constructie: je lokt mensen weg uit hun baan, daardoor ontstaat een tekort, dat tekort vul je op met dezelfde mensen tegen hogere tarieven, en het verschil is je winst. Laat ik het recht voor zijn raap zeggen: ik erger me mateloos aan de onbeschaamdheid van deze bedrijven.
Je kunt veroordelen wat ze doen, maar het gaat om wat erachter zit: hebberigheid. Het zijn vooral uitzendbureaus die dit gat in de markt hebben ontdekt en nu doen alsof ze verstand van onderwijs hebben. Lage kwaliteit en hoge tarieven bekostigen bestickerde auto’s, mantelpakjes en dure laptops. Onlangs hoorde ik een prachtige toespraak van Eric Corton. Hij bepleitte dat het volledig benutten van je vrijheid meestal zorgt voor onvrijheid bij een ander. Zijn pleidooi gaat over verantwoordelijkheid naar je omgeving, en dat past precies bij dit onderwerp. Je kunt de toespraak hier terugluisteren.
Waar heb ik dan een probleem mee?
Met de ongenuanceerdheid in de discussie. Wij zijn zelf een van de bureaus in het onderwijs, gericht op interim-schoolleiders en ib’ers in het primair en voortgezet onderwijs, en we werken vanuit idealen. Regelmatig worden we zonder enige analyse over één kam geschoren met bedrijven die leerkrachten aanbieden tegen tweehonderd procent van wat een gewone werknemer kost. Waarom ageer ik daartegen? Omdat wij, anders dan die bedrijven, onze verantwoordelijkheid wél nemen. Ons uitgangspunt is “genoeg is genoeg”. Wij zien onze vrijheid niet alleen als een kans om te verdienen, maar ook om anderen daarin te laten delen; lees daarover meer op onze pagina over maatschappelijk verantwoord ondernemen.
Onze bureaumarge is laag en transparant, verreweg het grootste deel van het tarief gaat naar de interimmer, en onze bedrijfskosten houden we bewust klein: we doen digitaal wat digitaal kan en werken met spullen die werken en niet te duur zijn. Daarbij krijg je van ons een goede voordracht, want we testen alle kandidaten uitgebreid en doen dat zelf. We wegen prijs en kwaliteit zorgvuldig af, en met interimmers die zich voor hoge tarieven aanbieden doen we geen zaken. Ook daarvoor geldt: genoeg is genoeg. Kun je daar niet achter staan, dan moet je niet bij ons zijn.
Misschien denk je: mooi verhaal, maar een interimmer is nog steeds duurder dan iemand in loondienst. Dat klopt. Daar staat tegenover dat wij eigen risicodrager zijn. Huurt een bestuur ons in en is de interimmer ziek, dan betaalt het bestuur niets; dat risico is voor ons. Blijkt de directeur die vervangen moest worden toch snel te re-integreren, of vindt het bestuur onverwacht een vaste directeur die snel kan beginnen? Geen probleem, maar dan is het risico voor de interimmer. Daarnaast bieden wij oplossingen voor vragen die niet anders op te lossen zijn. Directeuren die plotseling uitvallen, zware scholen waar de ib’er onverwacht wegvalt: die situaties zijn er en zullen er altijd zijn. Wij reageren razendsnel met kwaliteit. Op dat probleem mag rustig een goede oplossing worden bedacht.
Wat nu?
Ik ben niet veeleisend. Laat de discussie rustig losbarsten, en laten we haar scherp voeren. Laat de maatschappelijke verontwaardiging flink de kop opsteken, want die is terecht. Maar ik kom ook op voor mijn collega-bureaus en voor mezelf: laten we de echte hebberige boefjes hebberige boefjes noemen, en niet alle bureaus in het onderwijs, ook de bureaus die integer ondernemen, over één kam scheren. Want ook de bureaus in het onderwijs verschillen enorm van elkaar.
Benieuwd hoe wij het anders doen?
Lees hoe Onderwijsbouwers interim-management in het onderwijs aanpakt, met een lage marge, gescreende interimmers en eigen risico. Of lees de veelgestelde vragen over tarieven van interimmers.
